OK Popa

Oficyna Wydawnicza "Agawa"
ISBN 978-83-85571-61-2
Seria: Biblioteka Poetycka
Wybór, przekład wierszy i posłowie
Grzegorz Łatuszyński
Okładka barwna, foliowana
Format 125 x 195 mm
Str. 262
Cena detaliczna 29,40 zł


Gdybyś nie pisał (nie czytał) wierszy, nie wie­działbyś, po co żyjesz " tłumaczy nam i sobie Vasko Popa " gdyż nie byłoby żadnego żywego słowa, które by ci to powie­działo. Słowa wiersza są nie tylko żywe, są życiodajne. Otwierają oczy, sprawiają, że dostrzegasz świat wokół siebie, w obrębie pola swojego widzenia i daleko poza nim, gdzieś za górami, które to twoje pole otaczają, tam, gdzie wzrok dosięgnąć nie może, a także dostrzegasz nad własną głową świat rozgwieżdżonego nieba i sło­necz­­nego błękitu, gdyż

Na niebie słów twoich
Słońce nie zachodzi

oraz świat ciemności, demonów i otchłani, co się otwo­rzyć może pod twoimi stopami. Dzięki żywemu słowu czujesz grunt pod nogami i masz swoje twarde oparcie, miejsce na ziemi, umocowanie w tym świecie, bo to słowo świat nazywa, przybliża i ucieleśnia. Słowo ciałem się staje. I ma tę niezwykłą, magiczną moc, która kamień jest zdolna ożywić i tenże kamień w kos­mos prze­mienić, ma tę mityczną moc, co rodzi bóstwa i de­mony, i świat nimi zaludnia, rodzi dzień i noc, dobro i zło, ogień i wodę, ład i chaos, i wszyst­ko to jedno w drugie zdolne jest zmienić. Takie właśnie silne po­wiązanie świadomości językowej ze świado­mością mityczno-religijną i wyposażanie języka w moc mityczną jest istotną cechą poetyki Popy. Taką siłę ma jego słowo w świecie, który dała nam ta poezja, który on w swoich wierszach konsek­wentnie stwarzał z roku na rok, z wiersza na wiersz, z jednego cyklu poetyc­kiego na drugi, z książki na książkę. A wszyst­ko to się zazębia, wiąże i spaja, czy­niąc konstrukcję bardzo prze­myślaną, precyzyjną, gdzie każdy element ma swoje miejsce, funkcję i sens. I jak to bywa w zwartej konst­rukcji, wszystko jest tu ze sobą zespo­lone i od siebie nawzajem zależne, wobec siebie służeb­ne. Pojedyncze wiersze układają się w cykl, dopełniają się i tłumaczą nawzajem, a razem tworzą już nową wartość, element wyższego rzędu, który połączony z równymi sobie, tak samo starannie przemyślanymi, czyni całość jeszcze pełniejszą, jaką jest samodzielna książka poe­tycka: Kora (1953), Pole dziewicze (1956), Postronne niebo (1968), Uśpiony kraj (1972), Wilcza sól (1975), Żywe mięso (1975), Chata pośród drogi (1975), Cięcie (1981), Małe pudełko (1984). A wszys­tkie one razem tworzą ów misternie budowany przez dziesięcio­lecia integralny świat poetycki Vaska Popy.
(Z posłowia Grzegorza Łatuszyńskiego)

 O autorze

Vasko Popa urodził się 29 czerwca 1922 roku w Bana­cie, w Grabenacu koło Vršaca, w pobliżu granicy rumuńskiej. Szkołę powszechną i średnią ukończył w Vršacu, po czym podjął studia w Belgradzie na Wydziale Filozoficznym, które w latach II wojny światowej kontynuował w Bukareszcie i w Wiedniu. W 1943 roku za udział w ruchu oporu trafił do obozu koncentracyjnego w Zrenjaninie. Po zakończeniu wojny podjął studia w Belgradzie i w 1949 roku uzyskał dy­plom ukończenia romanistyki. Pierwszy tomik poetycki pt. Kora opublikował w 1953 roku. Wraz ze Stevanem Raičkoviciem, debiutującym w 1950 roku tomikiem Dzieciństwo, a w 1952 roku publikującym Wiersze ciszy, oraz z Miodragiem Pavloviciem, debiutującym w 1952 roku tomikiem 87 wierszy, Vasko Popa wnosi do powojennej poezji serbskiej świeży duch, kierując ją na nowe obszary zainteresowań i penetracji twórczych, zarówno tematycznych, jak i formalnych, całkowicie ignorujących ideologię i poetykę socrealizmu.
W kolejnych tomach: Pole dziewicze (Nepočin-polje " 1956), Postronne niebo (Sporedno nebo " 1968), Uśpiony kraj (Uspavana zemlja " 1972), Wilcza sól (Vučja so " 1975), Żywe mięso (Živo meso " 1975), Chata pośród drogi (Kuća nasred druma " 1975), Cięcie (Rez " 1981), Małe pudełko (Mala kutija " 1984) łącznie z niedokończonym, pozo­sta­wionym w rękopisie Żelaznym sadem (Gvozdeni sad), Vasko Popa rozwijał swoją niepowtarzalną poetykę, konstruował świat poetycki rządzący się własnymi prawami, gdzie absurd, humor i ironia odgrywają fundamentalną rolę.
Wszystkie tomiki jego wierszy i liczne wybory poezji miały wiele wydań. Do szeregu jego utworów poe­tyckich muzykę pisali wybitni serbscy kompozy­torzy, m. in. Dušan Radić, Milko Kelmen, Vlastimir Peričić, Rudolf Bruči, Ivo Petrič i inni. Praktycznie od swojego debiutu aż do śmierci w Belgradzie w 1991 roku, a także i po śmierci, do dnia dzisiejszego, jego poezja jest w ciągłej sprzedaży i ciągle tłumaczy się ją na świecie. Ponad sześćdziesiąt jego książek w przek­ładach na różne języki opublikowano do tej pory poza granicami Serbii, w tym dwanaście w języku angielskim w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii, osiem ukazało się po rumuńsku, siedem w języku niemieckim itp. Często prezentowano go też w antologiach i druko­wano prasie zagranicznej. Tego rodzaju publikacji było ponad sześć­set. Jest on najbardziej znanym i najpopularniejszym serbskim poetą poza granicami kraju.
Był laureatem wielu znaczących nagród literackich krajowych i zagranicznych. Wiódł w byłej Jugosławii żywot celebryty zapraszanego na wszystkie ważniejsze festiwale oraz na indywidualne spotkania autorskie organizowane w kraju i za granicą. Objechał ze swoimi wierszami cały świat jako czołowy reprezentant litera­tury jugosłowiańskiej i serbskiej.

Developed in conjunction with Ext-Joom.com